NGƯỜI LÀNG HÀ BẢN LĨNH - VĂN MINH - LỊCH SỰ - ĐEM TÀI NĂNG XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC
Chào mừng bạn đến với kênh thông tin của người Làng Hà.                     Mọi ý kiến đóng góp xin vui lòng nhấn vào đây.

Di tích lịch sử Làng Hà - Nhà ông Tổng Thuần

17/03/2014 11:35:47 SA

Nhà ông Nguyễn Đức Thuần ở làng Hà xã Quảng Khê, là nơi diễn ra nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của Đảng bộ huyện Quảng Xương từ thời kỳ đầu năm 1931 đến những ngày Cách mạng tháng Tám năm 1945. Đây cũng là nơi diễn ra sự kiện thành lập Ủy ban Cách mạng lâm thời huyện Quảng Xương, vào đêm 20 tháng 8 năm 1945.

Làng Hà trước kia có tên là ấp Hà Ngưu (được gọi là nội ấp) và Hà Thạch (được gọi là ngoại ấp) được hình thành từ lâu đời. Đến thế kỉ XVIII, các ấp này mới hình thành các thôn gồm: thôn Hà Ngưu và thôn Hà Thạch, cách đặt tên như vậy là chọn theo phương vị của làng (trong và ngoài) và khuynh hướng chọn chữ đẹp, ý hay để đặt tên làng. Tên gọi Hà Ngưu có ý chỉ vùng đất này sáng như sao Ngưu Đẩu mà sau này trong bức đại tự ở nghè làng có khắc bốn chữ để chỉ về vùng đất Hà Ngưu là “NGƯU ĐẨU TINH QUANG”, còn Thạch Phương (Hà Thạch) là chỉ vùng đất vững như bàn thạch mà người dân nơi đây vẫn gọi là “An định thạch bàn”. 



Hình minh họa


Bóng dáng truyền thống của làng Hà còn được lưu lại trong kí ức người dân trong các nhân vật truyền thuyết như Châu Ngoạn Nương được nhân dân tôn thờ và vua Lý Thái Tông phong sắc; các võ quan như Lê Đình Khiêm thời Trần, Lê Xuân Bình thời Nguyễn được lịch sử ghi công; những người học hành đỗ đạt như Nguyễn Sĩ Vạn (triều Nguyễn - Tự Đức) và hàng chục tú tài, bán tú tài khác được bổ chức quan thời xưa. Vì vậy mà từ xa xưa người dân vùng này còn lưu truyền câu thành ngữ “Lúa Ngưu Lan, quan Kẻ Hà” là vì vậy.


Vào những tháng đầu năm 1931, để củng cố phong trào cách mạng trong tỉnh, Hội nghị thành lập Ban chấp hành Tỉnh ủy lâm thời ở nhà đồng chí Ký Giảng, đồng chí Phạm Tiến Năng được bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ Tỉnh và được phân công phụ trách huyện Quảng Xương. Được sự phối hợp của đồng chí Ngô Đức Mậu, Nguyễn Văn Giảng... đồng chí Phạm Tiến Năng đã tổ chức vận động lập ra các Hội như: Hội bóng đá, Hội lợp nhà, Hội tương tế, Hội dệt vải… được phát triển mạnh ở phía Nam huyện Quảng Xương trong đó có làng Hà, xã Quảng Khê. 


Lúc này ở làng Hà, Hội dệt đứng đầu là Nguyễn Đức Bật, Lê Huy Hòa, Lê Xuân Phượng cùng một số người khác dưới danh nghĩa là học chữ Quốc ngữ, thực chất là tuyên truyền tư tưởng và giác ngộ cách mạng cho lớp trẻ như Lê Năng Hoàng, Nguyễn Tiến Sại, Lê Đình Sánh, Lê Thế Đạt, Lê Thế Vượng, Lê Đình Tạo. Nhờ vậy mà từ đầu những năm 1931 cơ sở Đảng ở Quảng Xương đã hình thành và thực hiện nhiệm vụ lịch sử của mình. Sự kiện kéo cờ đỏ búa liềm, rải truyền đơn kỉ niệm ngày Quốc tế lao động 1 tháng 5, ủng hộ Xô Viết Nghệ Tĩnh tại Cây đa làng Si (Quảng Chính) do đồng chí Phạm Tiến Năng, Đái Xuân Lữ, Nguyễn Văn Giảng tổ chức là kết quả của phong trào cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo đã khiến cho kẻ thù khiếp sợ. 


Sau đó do sự khủng bố trắng của kẻ thù phong trào tạm lắng xuống, phải tới giữa năm 1936 với tháng lợi của mặt trận Bình dân Pháp, nhiều cơ sở Đảng ở Thanh Hóa được thành lập. Các tổng ở phía nam Quảng Xương, việc đọc sách báo của Đảng và Mặt trận dân chủ ở Đông Dương đã xuất hiện ở nhiều nơi mà sự kiện nổi bật là vào ngày 19 tháng 2 năm 1937 gần 300 người ở xung quanh bến phà Ghép (Quảng Chính) cùng với thanh niên của tỉnh biểu dương lực lượng, đòi quyền lợi nhân dịp Giô Đa phái viên của chính phủ Mặt trận Bình dân Pháp sang Việt Nam. Năm 1937, thực hiện việc chỉ đạo của Trung ương, Ủy ban vận động cách mạng ở các phủ, huyện được thành lập và nhen nhóm phong trào cách mạng tại địa phương. Bước sang cao trào giải phóng dân tộc từ cuối năm 1942, Mặt trận Việt Minh Thanh Hóa được thành lập nhằm thực hiện mục tiêu của cách mạng là “Giải phóng dân tộc”. 


Thời kì này những thanh niên yêu nước của huyện Quảng Xương đã bắt liên lạc với cấp trên để về xây dựng phong trào trong huyện; Đồng chí Lê Quang Liệu, Nguyễn Đức Thuần đã bắt gặp tổ chức cách mạng của Thanh Hóa để tiếp thu được đường lối cách mạng, cụ thể là đồng chí Nguyễn Đức Thuần đã trở về xây dựng tổ chức phong trào ở phía Nam huyện Quảng Xương. Sau hội nghị thành lập Mặt trận Việt Minh huyện diễn ra hồi tháng 6 năm 1943 tại làng Hòa Chúng, xã Quảng Thọ, cuối năm 1943 đồng chí Nguyễn Đức Thuần gặp Lê Khắc Duy được giao nhiệm vụ về làng Hà, xã Quảng Khê vận động thêm 3 người nữa vào Mặt trận Việt Minh gồm ông Lê Thế Đạt, Lê Thế Vượng, Nguyễn Đức Nhoan dưới sự chỉ đạo của đồng chí Lê Khắc Duy. Đầu năm 1944, nhóm Việt Minh ở làng Hà phát triển thêm 2 cơ sở ở Phú Thiện và Ngọc Diêm đã hình thành nên một nhóm tổ chức Việt Minh ở phía Nam huyện Quảng Xương gồm 13 người. Lực lượng tự vệ làng Hà cũng được tổ chức gồm một trung đội có 21 chiến sĩ. Vào trung tuần Tháng 8 năm 1945, tại thôn Hòa Chúng, Mặt trận Việt Minh Quảng Xương triệu tập hội nghị bàn kế hoạch khởi nghĩa giành chính quyền. 


Hội nghị đã cử ra Ủy ban khởi nghĩa gồm các đồng chí Lê Quang Liệu, Vũ Thanh Long, Đới Sĩ Thiêm, Nguyễn Đức Thuần do đồng chí Lê Quang Liệu làm Trưởng ban, đồng chí Nguyễn Đức Thuần làm Phó ban và dự kiến thành lập ủy ban lâm thời. Lúc này, việc bố trí lực lượng tự vệ ở những nơi trọng điểm trên địa bàn toàn huyện được triển khai: lực lượng tự vệ làng Hà, Phú Thiện, Ngọc Diêm, làng Bồ và Lưu Huyền, Lịch Giang có nhiệm vụ tấn công đồn Ghép, dìm phà bắt giặc Nhật, chặn đường liên lạc từ trong ra, từ ngoài vào do đồng chí Nguyễn Đức Thuần và đồng chí Đằng chỉ huy. 


Nhận được lệnh của Ủy ban khởi nghĩa tỉnh Thanh Hóa, đêm ngày 18 tháng 8, trung đội tự vệ làng Hà đã phối hợp với hai trung đội Nam Cương và Lịch Quang đánh chiếm đồn Ghép. Sau khi giành được thắng lợi, lực lượng tự vệ đã nhanh chóng giành chính quyền ở các tổng, thôn còn lại trong huyện. Trước sự thắng lợi mau lẹ đó, tối ngày 19 tháng 8 năm 1945 tại nhà ông Nguyễn Đức Thuần ở làng Hà, tổng Thủ Chính, đồng chí Lưu Cộng Hòa đã triệu tập hội nghị khẩn cấp gồm các nhân sĩ, các cựu chính trị, cán bộ Việt Minh khu vực, gồm các đồng chí Phạm Tiến Năng, Lê Văn Ngân, Lữ Trọng Đào, Cao Xuân Dị, Lê Quang Liệu, Đới Sĩ Thân, Nguyễn Đức Thuần, Cao Văn Khanh, Vũ Thanh Long bàn kế hoạch trở về huyện lị và thành lập Ủy ban cách mạng lâm thời của huyện để tiến hành những công việc cần kíp cho một chính quền mới thành lập.


Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, lịch sử đã tiến những bước dài, nhưng ngôi nhà ông Nguyễn Đức Thuần ở làng Hà, xã Quảng Khê mãi mãi là một di tích lịch sử cách mạng tiêu biểu về lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và nhân dân huyện Quảng Xương trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 giành chính quyền về tay nhân dân.


Ngoài những giá trị về lịch sử cách mạng, nhà ông Nguyễn Đức Thuần còn có giá trị về mặt văn hóa và kiến trúc nghệ thuật. Nhà được xây dựng gần 100 năm, có cấu trúc 3 gian 4 vì kèo gỗ được kiến trúc theo kiểu chồng rường kẻ bẩy - một loại hình kiến trúc dân gian truyền thống tiêu biểu ở đồng bằng Thanh Hóa.

Do có giá trị về lịch sử và cách mạng, nhà ông Nguyễn Đức Thuần đã được xếp hạng là di tích Lịch sử cách mạng cấp Tỉnh ngày 19 tháng 10 năm 2004 (theo Quyết định số 3283/QĐ-CT).



Lê Thế Nguyên (Theo Thanh Hóa Portal)
Ý kiến bạn đọc
Gửi ý kiến
   
  
 
 
   
 
NGƯỜI TÀI TRỢ
Đặt làm trang chủ

Lên đầu